Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh: những thước phim đánh thức kí ức tuổi thơ và tình quê hương
Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh là bộ phim do Vích-to Vũ (Victor
Vũ) làm đạo diễn, dựa trên tác phẩm cùng tên của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh. Phim
được sản xuất năm 2015, công chiếu từ ngày 1 tháng 10 trong năm. Bộ phim đã
mang lại tiếng vang lớn và được đông đảo công chúng trong và ngoài nước yêu mến.
(Hình ảnh này không có trong bài viết gốc)
Chuyện phim tập trung kể về cuộc sống thường ngày với những mối quan hệ
anh em, tình bạn, tình quê hương, tình yêu tuổi học trò,... đồng thời tô đậm những
rung động trong trẻo của ba nhân vật: Thiều, Tường và cô bạn nữ tên Mận.
Cuộc sống hẳn là vẫn yên bình trôi đi nếu không xảy ra vụ hoả hoạn với
gia đình Mận – cô bạn cùng lớp và cũng là người mà Thiều trộm nhớ thầm yêu. Căn
chòi bị thiêu rụi, cha Mận bị chết cháy, mẹ Mận thì bị cho là kẻ gây ra vụ cháy
chết người, phải đi tù. Thương tình, cha mẹ Thiều đón cô bé Mận về cưu mang. Từ
đây, nảy sinh mâu thuẫn giữa hai anh em Thiều, Tường. Thiều ghen tức bởi sự
thân thiết giữa Tường và Mận. Thiều gián tiếp khiến con cóc “Cu Cậu” bị giết thịt,
mặc dù biết đó là “thú cưng” của Tường. Trong một lần hiểu lầm tai hại, Thiều
còn vô ý làm em trai bị thương nặng. Chỉ đến khi Tường nói cho Thiều biết, hoá
ra chính anh mới là người mà Mận thích chơi cùng, bấy giờ anh chàng mới cảm thấy
ân hận, day dứt khôn cùng.
Quả thật, trong thời gian gần đây, hiếm có bộ phim Việt Nam nào về tuổi
thơ, được chào đón và hoan nghênh như bộ phim này. Hơn nữa, có thể xem sự ra mắt
phim Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh như một sự kiện khác thường. Nói là
“khác thường” bởi lẽ phim không có ngôi sao. Cả dàn diễn viên cũng chẳng có cái
tên nào đình đám. Nghĩa là thói quen dựa vào tên tuổi của các ngôi sao để “bảo
kê” cho doanh thu của nhà phát hành hoặc để đến rạp xem phim của khán giả cũng
phải thay đổi.
Một trăm lẻ hai phút phim chầm chậm dẫn người xem ngược về một kí ức
thơ bé, theo bước chân chạy mải miết trên con đường làng của Thiều (Thịnh
Vinh), theo gương mặt buồn và thường xuyên đẫm nước mắt của Mận (Thanh Mỹ),
theo sự hồn nhiên, dễ thương của Tường (Trọng Khang). Những khuôn hình xanh mướt
mát, Phú Yên – bối cảnh chính của hơn năm mươi ngày quay Tôi thấy hoa vàng
trên cỏ xanh – hiện lên trên màn hình chưa bao giờ đẹp, quyến rũ đến “khác
thường” như thế!
Cùng với vẻ đẹp của “hoa vàng”, “cỏ xanh” là vẻ đẹp của tình làng nghĩa
xóm, sự yêu thương, tương thân tương ái trong khó khăn, hoạn nạn thấm đượm
trong từng thước phim của tác phẩm. Cảnh quê hương Việt Nam trong phim bình dị
mà đẹp đến ngỡ ngàng, nhạc phim và ca khúc lắng đọng khó quên. Tất cả góp phần
làm nên sức hấp dẫn của phim.
Không có bạo lực (có ác, nhưng cái ác hồn nhiên) cũng chẳng có tấu hài,
không hành động cũng không kinh dị, có nhát ma nhưng là nhát ma con nít,... vậy
mà Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh đã khiến khán giả thích thú, vừa cười,
vừa rơm rớm nước mắt. Khi phim vừa hết, không ai bảo ai, cả khán phòng đứng lên
vỗ tay rền vang. Nhưng xem kìa, họ vẫn chưa rời rạp: ai nấy đứng lại, im phăng
phắc, lưu luyến trông vào màn ảnh và… lại vỗ tay!
Trước đó, khi khán giả đang vào rạp, một nhà báo đã nói đùa:
— Đi ra mắt phim nội vui ghê, vào rạp lúc đầu bao giờ cũng vui, nhưng
chiếu xong phim người ta toàn trốn thật nhanh! Sợ bị hỏi phim xem thế nào thì
không biết nói gì!
Thế mà giờ đây, vài chục phút sau khi buổi chiếu kết thúc, vẫn còn rất
đông người nán lại, sảnh ngoài phòng chiếu chật kín người. Đạo diễn bộ phim bị
vây quanh bởi khán giả và các phóng viên với cả “rừng” micro, máy ảnh, máy quay
phim,... Người xem hẳn là đã được đền đáp sau những ngày khấp khởi đợi chờ buổi
chiếu ra mắt phim Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh.
Dư luận chung về phim thế nào? Sở thích khác nhau, khó tránh khỏi “chín
người mười ý”. Trong số đông những người yêu thích thì cũng đã có những lời
khen nồng nhiệt, thực lòng: “Hoa vàng ngập đầy những chi tiết tuổi thơ (...),
là kí ức của rất nhiều người thuộc thế hệ 8X, 9X. Những trò chơi dân gian như:
đá cỏ gà, thả diều, hình nhân quay, nhảy dây,... hiện lên giản dị và thân thuộc.
Chính tôi đã từng chơi những trò chơi ấy và các cảnh trò chơi trong Hoa vàng
khiến tôi bồi hồi...” (Hoài Nam). Những người chưa hài lòng cũng có những phẩm
bình thẳng thắn, chẳng hạn: qua “những cảnh mô tả về sự nghèo đói, lũ lụt, cháy
nhà...”, “khán giả không thấy được sự khốn khó kiệt cùng, mà chỉ là những hồi ức
đẹp” hoặc bộ phim chỉ là “khoác một chiếc áo hồi ức cho quá khứ chứ không phải
là trải nghiệm của người từng đi qua nó” (Lâm Lê).
Ý kiến có thể khác nhau, nhưng khó mà phủ nhận những gì mà Tôi thấy
hoa vàng trên cỏ xanh tạo ra được từ lúc đoạn giới thiệu “lên sóng” cho đến
hết đêm ra mắt. Không những thế, do “áp lực” của dư luận, ngày công chiếu cũng
phải đẩy lên sớm hơn… Đó chính là những dấu hiệu “bất thường” rất tích cực
trong đời sống điện ảnh nước nhà. Tuy nhiên, vượt lên trên những lợi ích và hiệu
quả kinh tế, điều đáng trân trọng là giá trị nhân văn trong sáng mà bộ phim
mang đến cho người xem: nó đánh thức kí ức tuổi thơ và tình quê hương.
(Nhóm biên soạn, Sách Ngữ văn 8, tập 2, Chân trời sáng tạo,
NXB Giáo dục Việt Nam, tr. 100-101)