Bạn đang tìm kiếm tài liệu ôn thi chính thức để chuẩn bị cho kỳ thi tuyển sinh sắp tới? Hãy tham khảo ngay cấu trúc và nội dung chi tiết của đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn Bắc Ninh năm học 2026 - 2027
ĐỀ THI VÀO LỚP 10 MÔN NGỮ VĂN TỈNH BẮC NINH NĂM 2026
I. ĐỌC HIỂU (4,0
điểm)
Đọc văn bản:
Tỉnh Bắc Ninh đón nhận Bằng của UNESCO và khai mạc
Festival
“Về miền di sản Bắc Ninh - 2026”
(BNP) - Tối 27/3, tại Quảng trường
3/2, tỉnh Bắc Ninh tổ chức trọng thể Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh Nghề
làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo
vệ khẩn cấp; công bố Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn
Sơn, Kiếp Bạc là Di sản Văn hóa Thế giới, đồng thời khai mạc Festival “Về miền
Di sản Bắc Ninh 2026”.
[...] Ngày 09/12/2025, tại kỳ họp lần thứ 20 của Ủy ban Liên chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO, Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ chính thức được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Đây không chỉ là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những giá trị đặc sắc của văn hóa Việt Nam, mà còn là sự khẳng định trách nhiệm của chúng ta trong việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy các di sản quý báu của nhân loại.
Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch
trao Bằng của UNESCO ghi danh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật
thể cần bảo vệ khẩn cấp.
Phát biểu khai mạc buổi lễ, đồng
chí Phạm Hoàng Sơn, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh: Bắc Ninh
- Kinh Bắc là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hiến với hệ thống di sản
phong phú, trong đó tranh dân gian Đông Hồ là biểu tượng độc đáo, kết tinh giá
trị thẩm mỹ và tri thức dân gian. Việc được UNESCO ghi danh không chỉ ghi nhận
giá trị di sản mà còn đặt ra trách nhiệm cấp thiết trong bảo tồn, phục hồi và
phát huy trước những thách thức hiện nay.
[...] Lễ đón nhận Bằng của UNESCO
và khai mạc Festival không chỉ là dịp khẳng định vị thế của Bắc Ninh trên bản đồ
di sản văn hóa thế giới, mà còn mở ra cơ hội thúc đẩy quảng bá hình ảnh quê
hương Kinh Bắc tới bạn bè quốc tế, thu hút đầu tư, phát triển du lịch và các
ngành công nghiệp văn hóa. Đồng thời, sự kiện góp phần nâng cao nhận thức của
các cấp, các ngành và toàn xã hội về trách nhiệm gìn giữ, bảo tồn và phát huy
giá trị di sản văn hóa trong bối cảnh hội nhập, qua đó tạo động lực quan trọng
để Bắc Ninh phát triển bền vững, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và gìn giữ bản
sắc văn hóa truyền thống.
(https://bacninh.gov.vn/news/-/details/37632/tinh-bac-ninh-on-nhan-bang-cua-unesco-va-khai-mac-festival-ve-mien-di-san-bac-ninh-2026-97533142)
Thực
hiện các yêu cầu:
Câu
1. Văn
bản cung cấp thông tin về sự kiện nào?
Câu
2. Chỉ
ra thời gian, địa điểm tổ chức sự kiện trên.
Câu
3. Phân
tích tác dụng của việc sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản.
Câu
4. Theo
em, vì sao Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ được UNESCO ghi danh vào Danh sách
di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp?
Câu
5. Bằng
những hiểu biết của bản thân, kết hợp với thông tin trong văn bản, nêu cảm nhận
của em về mảnh đất và con người Bắc Ninh.
II.
VIẾT (6,0 điểm)
Câu
1. (2,0 điểm)
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200
chữ) đề xuất giải pháp đưa văn hóa Bắc Ninh đến với bạn bè trong và ngoài nước.
Câu
2. (4,0 điểm)
Viết bài văn nghị luận (khoảng 600
chữ) phân tích nội dung chủ đề, những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của
đoạn trích sau:
Những ngày mới
(Trích) - Thạch Lam
Những
bông lúa vàng mới cắt xong đều xếp rải rác từng hàng trên bờ ruộng, trong đám cỏ
xanh mà dày. Mỗi khi gặt được vài lượm lúa, người thợ hái1 ôm sát bó
lúa thơm vào người đem ra xếp vào chỗ lúa trước. Rồi họ lại trở vào ruộng đứng
theo hàng với những người bạn gặt. Tiếng hái2 đưa vào gốc lúa soàn
soạt như tiếng trâu bò ăn cỏ.
Chăm
chú vào công việc làm, Tân không để ý gì đến cảnh vật chung quanh. Chàng cũng
không thấy mệt nữa, tuy ánh nắng chiếu trên lưng nóng rát, và mồ hôi từng giọt
rỏ trên trán xuống. Tân chú ý đưa cái hái cho nhanh nhẹn; mỗi lần bông lúa rung
động chạm vào mặt, vào người, mùi lúa chín thơm lại phảng phất lẫn với mùi rạ ướt
mới cắt. Mùi thơm đó làm chàng say sưa như men rượu. Tân lại cố hết sức gặt, chỉ
lo không theo kịp hàng những người thợ khác.
Buổi
sáng, khi Tân ngỏ ý muốn cầm hái xuống gặt, bọn thợ hái chàng mượn đã mấy hôm
nay đều trông chàng mà cười. Một cô gái trong bọn, cặp mắt đen nhí nhảnh dưới
vành khăn vuông che kín đầu, nói đùa:
-
Ông để mặc chúng tôi, bộ ông thế kia thì gặt được độ ba nẹn3 lúa.
Mọi
người vui vẻ cười làm Tân cũng cười theo.
Người
già nhất trong bọn, một cụ râu tóc đã bạc, nhưng da sạm đen và khỏe mạnh lẳng lặng
đem một cây hái ra mài trên bờ ruộng. Khi mọi người sửa soạn xong, ông cụ đưa
cho Tân cây hái, lưỡi sáng loáng, nói:
- Lưỡi
sắc thế này thì cắt cứ ngọt như cắt cỏ.
Cắt
được mấy lượm lúa, Tân thấy cánh tay mỏi rã rời. Chàng tưởng không thể nào gặt
được nữa. Tuy vậy, cố hết sức, chàng cũng theo kịp bọn thợ gặt. Nhưng được vài
bước, Tân lại phải dừng lại để thở. Chàng nhận thấy cô gái ban nãy, tuy tay đưa
hái thoăn thoắt nhưng vẫn để ý nhìn chàng. Còn ông cụ già cứ điềm đạm gặt; bên
cạnh ông ta những bông lúa đã xếp thành đống.
Tân
lại cúi xuống làm việc. Dần dần, cánh tay mềm dẻo, Tân đã thấy dễ chịu. Chàng
luôn đưa lưỡi hái, vui vẻ mỗi khi thấy những bông lúa chắc, vàng ngã vào sát
người. Tân thấy tâm hồn khoan khoái như không bận một ý nghĩ gì.
[...]
Trích lược: Tân trò chuyện thân mật với những người thợ hái trong giờ nghỉ.
Tân
nằm trên thảm cỏ, nhìn lên. Qua khe lá lung lay, chàng thấy trời xanh trong và
mát. Mùi cỏ và mùi lúa thơm bốc lên xung quanh. Tân cảm thấy cái sung sướng của
một người làm xong công việc. Chàng thấy vui vẻ: một mối cảm tình nảy nở giữa
tâm hồn Tân với những người thợ gặt giản dị và mộc mạc chung quanh chàng.
Họ
làm việc xong cũng vui vẻ, sung sướng, tuy những lúa gặt không phải của họ. Tân
cũng vậy: Chàng biết rằng những bó lúa kia đem bán đi thì có lẽ không đủ tiền
trả công người làm. Song những bông lúa ấy đối với Tân quý lắm và như có một ý
nghĩa thiêng liêng; đấy là kết quả của cả một năm làm lụng khó nhọc và vất vả.
[...]
(Truyện ngắn Thạch Lam, tác phẩm
và lời bình, NXB Văn học, 2007, tr.132,133,134)
Chú thích:
1 Thợ hái:
người gặt lúa thuê.
2 Hái: đồ
dùng có lưỡi cong để gặt lúa, cắt cỏ.
3 Nẹn: bó nhỏ.
ĐÁP ÁN, HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM
|
Phần |
Câu |
Nội
dung |
Điểm |
|
I |
ĐỌC
HIỂU |
4,0 |
|
|
1 |
Văn
bản cung cấp thông tin về sự kiện: Tỉnh Bắc Ninh đón nhận Bằng của UNESCO và
khai mạc Festival “Về miền di sản Bắc Ninh - 2026”. Hướng
dẫn chấm: -
Trả lời đúng như đáp án: 0,75 điểm; -
Chỉ nêu "Tỉnh Bắc Ninh đón nhận Bằng của UNESCO" hoặc "khai mạc
Festival “Về miền di sản Bắc Ninh - 2026": 0,5 điểm; -
Trả lời sai/ Không trả lời: 0,0 điểm. |
0,75 |
|
|
2 |
Sự
kiện Tỉnh Bắc Ninh đón nhận Bằng của UNESCO và khai mạc Festival “Về miền di
sản Bắc Ninh - 2026" được tổ chức: -
Thời gian: Tối 27/3. -
Địa điểm: tại Quảng trường 3/2 (tỉnh Bắc Ninh) Hướng
dẫn chấm: -
Trả lời đúng như đáp án: 0,75 điểm; -
Trả lời được 01 ý so với đáp án: 0,5 điểm; -
Xác định sai/không trả lời: 0,0 điểm. |
0,75 |
|
|
3 |
-
Phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản: hình ảnh Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch
trao Bằng của UNESCO ghi danh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách
Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. -
Tác dụng: +
Bổ sung thông tin, làm nổi bật việc tôn vinh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ
nói riêng và văn hóa Bắc Ninh nói chung. +
Tăng tính khoa học, trực quan, sinh động, hấp dẫn; tăng độ tin cậy, chính
xác. Hướng
dẫn chấm: -
Trả lời như đáp án: 1,0 điểm; -
Chỉ ra được phương tiện phi ngôn ngữ: 0,25 điểm; -
Trả lời đúng 01 tác dụng như đáp án: 0,5 điểm; -
Có cách diễn đạt tương đương: đạt điểm tối đa. |
1,0 |
|
|
4 |
Thí
sinh có thể trả lời bằng nhiều cách nhưng có thể theo gợi ý sau: -
Đó là nghề truyền thống lâu đời, kết tinh giá trị thẩm mĩ và tri thức dân
gian. -
Đang có nguy cơ bị thất truyền, mai một. Hướng
dẫn chấm: -
Trả lời đúng như đáp án: 1,0 điểm; -
Trả lời đúng 01 ý: 0,5 điểm; -
Có cách diễn đạt tương đương: đạt điểm tối đa. |
1,0 |
|
|
5 |
Học
sinh trình bày cảm nhận về mảnh đất và con người Bắc Ninh: -
Là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, có nhiều danh lam thắng cảnh và di
tích lịch sử; đang phát triển mạnh mẽ... -
Con người thân thiện; khéo léo, tài hoa; yêu quê hương, đất nước... Hướng
dẫn chấm: -
Trả lời đúng như đáp án: 0,5 điểm. -
Trả lời 01 ý về vùng đất hoặc con người: 0,25 điểm. -
Trả lời sai, không phù hợp với chuẩn mực: 0,0 điểm. -
Có cách diễn đạt tương đương: đạt điểm tối đa. |
0,5 |
|
|
II |
VIẾT |
6,0 |
|
|
Giáo
viên cần xem xét, đánh giá bài làm của học sinh theo các yêu cầu cần đạt về
viết văn nghị luận của môn Ngữ văn trong CTGDPT 2018, cụ thể: -
Xác định, triển khai và làm sáng tỏ được vấn đề nghị luận theo một cấu trúc
chặt chẽ, có mở đầu và kết thúc rõ ràng. -
Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các luận điểm phù hợp với bố cục đoạn văn
hoặc bài văn nghị luận; bảo đảm yêu cầu về hình thức và nội dung. -
Lựa chọn được các thao tác nghị luận phù hợp; trình bày, sử dụng các lí lẽ
xác đáng và bằng chứng tin cậy, thuyết phục. -
Khuyến khích sự sáng tạo song phải đảm bảo phù hợp với chuẩn mực. |
|||
|
1 |
Viết
đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) đề xuất giải pháp đưa văn hóa Bắc Ninh đến
với bạn bè trong và ngoài nước. |
2,0 |
|
|
a.
Yêu cầu chung:
xác định đúng vấn đề nghị luận; bảo đảm yêu cầu về hình thức, dung lượng. -
Vấn đề nghị luận: đề xuất giải pháp đưa văn hóa Bắc Ninh đến với bạn bè trong
và ngoài nước. -
Hình thức: có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp... -
Dung lượng: khoảng 200 chữ. |
0,5 |
||
|
b.
Yêu cầu cụ thể:
Thí sinh triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng
nghị luận. b1.
Giải thích -
Văn hóa là giá trị vật chất, tinh thần đẹp đẽ được gìn giữ, phát triển và lưu
truyền. b2.
Một số giải pháp đưa văn hóa Bắc Ninh đến với bạn bè trong và ngoài nước: -
Bản thân: tìm hiểu để nâng cao nhận thức về vốn văn hóa Bắc Ninh; có những
hành động thiết thực, phù hợp như: giới thiệu, quảng bá những nét đẹp văn hóa
trên các kênh thông tin, nền tảng số; bảo vệ, gìn giữ, phát triển những làng
nghề truyền thống, những di tích lịch sử văn hóa... -
Các nhà trường, các tổ chức đoàn thể: thường xuyên tổ chức các hoạt động
tuyên truyền, giáo dục, bồi dưỡng về văn hóa truyền thống quê hương, lan tỏa
nét đẹp quê hương đến với bạn bè trong và ngoài nước... mỗi người dân Bắc
Ninh là một đại sứ văn hóa. -
Các cấp chính quyền: tăng cường tổ chức các sự kiện; có chính sách hỗ trợ, đầu
tư khuyến khích việc giữ gìn, bảo tồn, phát triển các sản phẩm văn hóa địa
phương. (HS
lấy được dẫn chứng phù hợp) b3.
Sáng tạo -
Có những ý đột phá, vượt ra ngoài Đáp án nhưng có sức thuyết phục. -
Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo. |
1,5 |
||
|
HƯỚNG
DẪN CHẤM a.
Đối với yêu cầu chung: 0,5 điểm. -
Xác định được vấn đề nghị luận: 0,25 điểm. -
Bảo đảm yêu cầu về hình thức đoạn văn và dung lượng (khoảng 200 chữ ± 100 chữ): 0,25 điểm. b.
Đối với yêu cầu cụ thể: 1,5 điểm. Giáo
viên xem xét và chấm điểm bài làm của học sinh theo các yêu cầu mà đáp án đã
nêu. Số điểm trong mỗi ý bao gồm cả yêu cầu về diễn đạt, trình bày. Cụ thể
như sau: -
b1: 0,25 điểm. +
Giải thích được vấn đề nghị luận: 0,25 điểm; +
Giải thích không đúng/Không giải thích: 0,0 điểm. -
b2: 1,0 điểm +
Đưa ra được 03 giải pháp trở lên, có bằng chứng phù hợp: 1,0 điểm; +
Đưa ra được 02 giải pháp, có bằng chứng phù hợp: 0,75 điểm; +
Đưa ra được 01 giải pháp, có bằng chứng phù hợp: 0,5 điểm. -
b3: 0,25 điểm. +
Đáp ứng được 01 tiêu chí: 0,25 điểm. Lưu
ý: Trừ
điểm mắc lỗi (diễn đạt, chính tả, dùng từ và viết câu): -
Trừ 0,5 điểm nếu đoạn văn mắc từ 4 - 6 lỗi; -
Trừ 0,75 điểm nếu đoạn văn mắc từ 7 - 8 lỗi; -
Không chấm vượt quá 1,0 điểm của cả câu nếu đoạn văn mắc trên 8 lỗi. |
|||
|
2 |
Viết
bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích nội dung chủ đề, những nét đặc sắc
về hình thức nghệ thuật của đoạn trích trong tác phẩm Những ngày mới của
Thạch Lam. |
4,0
|
|
|
a.
Yêu cầu chung:
Xác định đúng vấn đề cần nghị luận, đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng
và sử dụng bằng chứng. -
Vấn đề nghị luận: nội dung chủ đề và đặc sắc nghệ thuật của đoạn trích. -
Dung lượng: khoảng 600 chữ. -
Bằng chứng: đoạn trích trong truyện ngắn Những ngày mới |
1,0 |
||
|
b.
Yêu cầu cụ thể:
Thí sinh triển khai bài viết theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng
nghị luận. |
3,0 |
||
|
b1.
Viết được mở bài và kết bài cho bài văn nghị luận văn học -
Mở bài: Giới thiệu được vấn đề nghị luận. -
Kết bài: Khẳng định được vấn đề nghị luận. |
0,5 |
||
|
b2.
Phân tích đặc điểm nội dung và nghệ thuật |
2,0 |
||
|
Phân
tích nội dung chủ đề: -
Nhan đề Những ngày mới: gợi ra sự tươi sáng, niềm hi vọng, lạc quan. -
Nội dung đoạn trích: kể lại không khí hăng say lao động trong ngày mùa cùng
tình cảm của Tân với những người lao động và cuộc sống thôn quê. -
Hình ảnh nhân vật Tân và những người thợ gặt. =>
Nội dung chủ đề: Bức tranh lao động ở thôn quê cùng tình yêu lao động và sự gắn
bó với cuộc sống bình dị. Từ đó ngợi ca vẻ đẹp cuộc sống, vẻ đẹp tâm hồn con
người. |
1,0 |
||
|
Phân
tích đặc điểm nghệ thuật: -
Ngôi kể và tác dụng của ngôi kể: ngôi kể thứ ba, lời kể linh hoạt, khách
quan, miêu tả được thế giới nội tâm nhân vật sâu sắc... -
Nhân vật Tân được xây dựng thông qua hành động, diễn biến nội tâm... =>
Người có tâm hồn tinh tế, yêu lao động, yêu quê hương, yêu cuộc sống... -
Ngôn ngữ: có sự đan xen giữa lời người kể chuyện và lời nhân vật; ngôn ngữ mộc
mạc, gần gũi, quen thuộc... -
Giọng kể nhẹ nhàng, sâu lắng, giàu chất thơ, chất trữ tình... |
1,0 |
||
|
b3.
Sáng tạo -
Đánh giá được vấn đề nghị luận. -
Có những ý đột phá, vượt ra ngoài đáp án nhưng có sức thuyết phục. -
Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo; thể hiện những hiểu biết sâu sắc về lí luận
văn học. |
0,5 |
||
|
HƯỚNG
DẪN CHẤM a.
Đối với yêu cầu chung: 1,0 điểm -
Xác định đúng vấn đề nghị luận: 0,25 điểm; -
Bảo đảm yêu cầu về dung lượng $600 \pm 200$ chữ: 0,25 điểm; -
Bảo đảm yêu cầu về bằng chứng: 0,5 điểm. b.
Đối với yêu cầu cụ thể: 3,0 điểm Giám
khảo xem xét và chấm điểm bài làm của thí sinh theo các yêu cầu mà Đáp án đã
nêu. Số điểm trong mỗi ý bao gồm cả yêu cầu về diễn đạt, trình bày. Cụ thể
như sau: -
b1: 0,5 điểm +
Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm, nêu vấn đề nghị luận: 0,25 điểm; +
Kết bài: Khẳng định được vấn đề nghị luận: 0,25 điểm. -
b2: 2,0 điểm +
Phân tích nội dung chủ đề và những căn cứ thể hiện chủ đề: 1,0 điểm. Phân
tích được các ý như đáp án: 1,0 điểm. Chỉ nêu chủ đề, không phân tích được những
căn cứ: 0,5 điểm; Phân tích được 02 căn cứ, không rút ra được chủ đề: 0,5 điểm;
Phân tích được 01 căn cứ, không rút ra được chủ đề: 0,25 điểm. +
Phân tích nghệ thuật: 1,0 điểm. Phân tích được từ 03 đặc điểm nghệ thuật trở
lên: 1,0 điểm; Phân tích được 01-02 đặc điểm nghệ thuật: 0,5 điểm; Phân tích
được đặc điểm xây dựng nhân vật Tân: 0,5 điểm. -
b3: 0,5 điểm +
Đảm bảo 02 tiêu chí trở lên: 0,5 điểm; +
Đảm bảo 01 tiêu chí: 0,25 điểm. Lưu
ý: Trừ
điểm mắc lỗi (diễn đạt, chính tả, dùng từ và viết câu): -
Trừ 0,5 điểm nếu bài văn mắc từ 6 - 8 lỗi; -
Trừ 1,0 điểm nếu bài văn mắc từ 9 - 12 lỗi; -
Không chấm quá 2,0 điểm của cả câu nếu bài văn mắc trên 12 lỗi. |
|||
|
Tổng |
Toàn
bài |
10,0 |
|
